De terugdraaiende teller wordt afgeschaft. Die beslissing van het Grondwettelijk Hof in januari 2021 heeft Vlaamse eigenaars van zonnepanelen uit het lood geslagen. Ze betekent namelijk een financieel verlies voor heel wat mensen. Het was niet het enige slechte nieuws voor Belgische zonnepaneeleigenaars de afgelopen jaren.

Zo werd in het Brussels Gewest eerder al een einde gemaakt aan het systeem voor de compensatie van de consumptie/injectie van zelf opgewekte energie. Tegelijk zou het aantal groenestroomcertificaten voor prosumenten moeten dalen. Hetzelfde gold in Wallonië met de invoering van het prosumententarief op 1 mei 2020, ondanks een poging van de Waalse regering om deze maatregel uit te stellen tot 2025.

Die compensatie was tot voor kort een van de stimulansen die in België werden ingevoerd om huishoudens aan te moedigen zonnepanelen te laten plaatsen. Dit systeem houdt in dat de door zonne-energie opgewekte elektriciteit die in het net werd geïnjecteerd, wordt afgehouden van de verbruiksfactuur, en dat zowel wat de aankoop van elektriciteit als de kosten voor het gebruik van het net betreft.

Maar de Europese richtlijn ‘Electricity market design’, goedgekeurd in juni 2019, spoort de lidstaten aan om dit compensatiesysteem af te schaffen tegen eind 2023. Waarom? Om alle consumenten, zonnepanelen of niet, op een eerlijke manier te laten bijdragen aan de netkosten. Die uitstap uit het compensatiesysteem startte in België in 2020. De maatregelen verschillen wel van gewest tot gewest.

Op de hoogte blijven van de energiemarkt? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief! Tank tal van goede advies om uw energiefacturen te verminderen.
Ik schrijf me in Onze beste tips elke maand!

Vlaanderen: een geleidelijke uitstap

In januari 2021 vernietigde het Grondwettelijk Hof de terugdraaiende teller dus. Deze zou de kosten van het netwerk niet eerlijk over alle gebruikers verdelen. Heb je al een digitale meter, dan betaal je dus geen prosumententarief meer. Zonnepaneeleigenaars mét digitale meter betalen dus voor wat ze ook effectief verbruiken. De overtollige energie die je afgeeft aan het net, kun je via een terugleveringscontract (voor een relatief lage prijs) verkopen. Het wordt vanaf nu dus zaak om je autoconsumptie te optimaliseren.

Heb je nog een analoge teller, dan kan je voorlopig nog genieten van het systeem van de terugdraaiende teller. De digitale meter zal ook bij jou geplaatst worden, al zou de uitrol van de digitale meter in Vlaanderen weer uitgesteld worden.

>>Meer lezen: mag jij de slimme meter zomaar weigeren?

Weetje: je moet niet wachten om over te stappen op het nieuwe systeem. Je kunt op elk moment veranderen. Weet wel dat dit onomkeerbaar is. Die beslissing is voordelig indien:

  • je overdag vaak thuis bent;
  • je de opgewekte elektriciteit zelf verbruikt.

Maar voor huishoudens die na 1 januari 2021 zonnepanelen laten plaatsen, is het nieuwe tarief, gebaseerd op de werkelijke afnamen, dus automatisch van toepassing.

Brussel: einde van het compensatiesysteem en vermindering van de groenestroomcertificaten

Het einde van het compensatiesysteem

De Brusselse regulator maakte op 1 januari 2020 een einde aan het principe van de ‘terugdraaiende teller’ (ook het compensatiesysteem genoemd). Het Brussels Gewest was het eerste dat die uitstap waarmaakte.

De prosumenten van de hoofdstad zijn nu al verplicht een dubbele stroommeter te plaatsen. Dit vergemakkelijkt de invoering van deze nieuwe maatregel. De Brusselse huishoudens zien op hun tellers al de werkelijke stroomhoeveelheden die van het net worden genomen.

De eigenaars van kleine zonne-installaties (minder dan 5 kWc) betalen zo niet enkel meer de netwerkkosten op het verschil tussen de kWh die ze van het net namen en de kWh die ze injecteerden. Ze betalen dan netkosten op alle kWh die ze werkelijk van het net nemen. De compensatie blijft trouwens gelden voor het energiegedeelte, het zogenaamde ‘commodity’ gedeelte. Voor de installaties met een vermogen van meer dan 5 kWc, die nu geen enkele compensatie krijgen, verandert er niets.

Minder groenestroomcertificaten

In de loop van 2020 werd het aantal groenestroomcertificaten voor nieuwe zonne-installaties in Brussel verlaagd. Ter herinnering: een groenestroomcertificaat is ‘een immaterieel waardepapier dat pas een financiële waarde krijgt wanneer het wordt verkocht‘ (bron: CWaPE). Voor eerder geplaatste installaties is er geen terugwerkende kracht.

Concreet kregen kleine installaties van minder dan 6 kWc 17% minder groenestroomcertificaten . Grote installaties zagen hun groenestroomcertificaten met 13 tot 42% afnemen, afhankelijk van de grootte van de installatie. Wat niet veranderde, was de belofte: een terugbetaling van je investering in 7 jaar. Die daling van de toegekende groenestroomcertificaten kon worden verklaard door de daling van de prijs van zonnepanelen. Volgens Brugel is de prijs voor een installatie van 3 kWc van 8100 euro in 2012 gedaald naar 4800 euro in 2018.

Bovendien moest die vermindering van de toegekende groenestroomcertificaten voorkomen dat er een economische bubbel ontstaat

“Met een te voordelig systeem dreigt er immers een explosie van installaties op de daken, met als gevolg veel meer groenestroomcertificaten. Uiteindelijk zal het de eigenaars dan niet meer lukken om hun groenestroomcertificaten te verkopen, omdat er dan te veel zijn”

legt woordvoerster van Brugel Adeline Moerenhout uit.

Wallonië: het prosumententarief eindelijk van toepassing

In Wallonië wou de nieuwe Waalse regering het “prosumententarief” verschuiven naar 2025 – 5 jaar uitstel t.o.v. het oorspronkelijke plan. Na hevig verzet van de CWaPE, de bevoegde instantie voor prijsopstelling in de energiesector, was dit uitstel niet van toepassing. Sinds 1 oktober 2020 is het prosumententarief ook in Wallonië van kracht.

De Waalse regering heeft een aantal maatregelen genomen om te compenseren voor de extra 450 euro die prosumenten zullen moeten bepalen. Ze voorzien o.a. een compensatiepremie, hulp bij het installeren van een slimme teller, een premie voor domotica, en de mogelijkheid om een terugdraaiende teller aan te vragen. Meer informatie over deze maatregelen lees je in de franstalige versie van dit artikel.

Hoe bereid je je het best voor op het einde van het compensatiesysteem?

Met al die nieuwe wetten is het belangrijk dat je je manier van verbruiken herziet. Heb je zonnepanelen en woon je in Vlaanderen, dan probeer je zoveel mogelijk zelf opgewekte energie ook zelf te verbruiken. Enkele tips:

  • Gebruik toestellen die veel energie verslinden (vaatwasser, droogkast enz.) overdag;
  • Investeer in een thuisbatterij;
  • Maak gebruik van tijdsregelaars.
Reageren!