De slimme (of digitale) teller is een heet hangijzer. Hoewel sommigen hem bewieroken om zijn precisie en automatische functies (zoals de opname van de meterstanden), maken anderen zich zorgen over de mogelijke gevaren (elektrogevoeligheid, respect voor de privacy enz.). Wij bogen ons over deze gevoeligheden, om dat doosje dat zoveel controverse teweegbrengt wat beter te leren kennen.

Bijna een jaar geleden voerde de Vlaamse overheid de digitale energiemeter of ‘slimme meter’ in. We zijn daarmee relatief laat in vergelijking met andere Europese landen. Italië, pionier in dit domein, installeerde zijn eerste ‘smart meters‘ al in 2001. Het was dus hoog tijd dat België die achterstand inhaalde!

Met deze beslissing hebben consumenten dus geen keuze meer. Vanaf 2023 en tot 2030 zullen de slimme meters geleidelijk onze kelders veroveren. Bij iedere vervanging van een teller of een nieuwe aansluiting zal er dus systematisch een nieuwe teller worden geplaatst.

Maar … wat is een slimme teller eigenlijk? Hoe werken die apparaten? Bij wie worden ze geïnstalleerd? Wat zijn hun voordelen en nadelen? En tot slot: wat is de stand van zaken nu, bijna één jaar na de invoering ervan?

Wat is een slimme teller?

De slimme teller is een elektrische meter die regelmatig en vanop afstand gegevens ontvangt en doorstuurt. Concreet zal hij vooral je cijfers bij je energieverbruik doorsturen. Met behulp van een ‘smart’ technologie moet dit type van teller de consumptiestromen van elektriciteit en gas op het net beter beheren.

Terwijl bepaalde tellers (zoals ‘Linky‘, die in Frankrijk werd ontwikkeld door Enedis) werkt door golven te verspreiden via het elektriciteitsnet (CPL), communiceren andere apparaten via het gsm-net (GPRS-technologie).

In België lieten duizenden professionals al een slimme meter plaatsen. En werden ook al honderden slimme toestellen geplaatst bij particulieren, in het kader van proefprojecten.

Een grootschalige, nationale uitrol voor alle klanten van het elektriciteitsnet is dus slechts een kwestie van tijd. Als streefjaar werd gekozen voor 2023, zodat Atrias (overlegplatform dat de uitwisseling van gegevens over de Belgische energiemarkt moet verbeteren) tegen dan volledig operationeel kan zijn.

Nu moeten de distributienetbeheerders (DNB’s) nog beslissen welke technologie ze gaan gebruiken. Sibelga, de DNB in Brussel, besloot de meter ‘Smart Ready‘ te testen voor nieuwbouwwoningen. Maar een massale invoer is nog niet aan de orde. RESA en ORES, de voornaamste DNB’s in Wallonië, zouden in eerste instantie voor ‘Linky’ kiezen (en dus via het elektriciteitsnet gaan). Die beslissing staat nu echter op de helling en de voordelen van het gebruik van het telefoonnet worden nu opnieuw bekeken.

Bij wie worden de slimme meters geïnstalleerd?

Aanvankelijk zouden alle gebruikers van het net er een krijgen. De beslissing die in de zomer van 2018 werd genomen, pleit echter voor een meer voorzichtige aanpak. Zo zullen eerst enkel de traditionele meters van 80% van de ‘grote’ Belgische consumenten (met een jaarlijks energieverbruik van minstens 6000 kWh) en burgers die hun eigen energie opwekken en elektriciteit in het net injecteren (de zogenaamde ‘prosumers’) worden vervangen. Concreet betekent dit dat eigenaars van zonnepanelen er een krijgen. De maatregel geldt trouwens ook voor particulieren met een herlaadpaal voor hun elektrische wagen.

Voor residentiële klanten die achterstaan met hun betalingen vervangt de slimme meter voortaan de budgetmeter. De productie van die laatste werd trouwens al stopgezet in Wallonië. Tot slot kan iedereen die zo’n digitale meter wil er een aanvragen.

De consument kan de plaatsing door een erkend technicus in zijn woning niet weigeren. Maar wie dat wil, kan wel de slimme functies van de teller laten deactiveren.

Wat zijn de voor- en nadelen van de digitale meter?

Slimme tellers hebben heel wat voordelen. Enkel daarvan zijn:

  • Een opname van de meterstanden vanop afstand;
  • Een facturering op basis van de werkelijk verbruikte hoeveelheid energie;
  • Een voorafbetaling die gemakkelijker verloopt omdat de herlaadkaarten verdwijnen;
  • Een snellere en automatische opsporing van defecten;
  • De mogelijkheid om je verbruik te organiseren naargelang de marktprijzen (en je eventueel van energieleverancier te veranderen);
  • Een duidelijk overzicht van je verbruiksgegevens, wat heel handig is als je verhuist.
Vergelijk nu de prijs van elektriciteit en aardgas en bespaar op uw globale energiefactuur ! Kies voor het beste stroom- en/of aardgasaanbod en bespaar tot 225 euro. Ontdek welk bedrag jij bespaart.
Ik vergelijk en bespaar Gratis vergelijking

… maar ze brengen helaas ook nadelen mee:

  • De elektromagnetische golven die de tellers opwekken, zouden volgens meerdere studies schadelijk zijn voor de gezondheid (dat is wat men elektrogevoeligheid noemt). De regering zal een speciale afwijking toestaan voor personen die geen elektromagnetische golven verdragen en een aanvraag indienen;
  • De verzameling en overdracht van gegevens (wie verbruikt wat op welk moment van de dag) en hun commercieel gebruik doen veel vragen over de privacy rijzen;
  • De mogelijkheid die deze slimme meters bieden om de stroom vanop afstand af te sluiten, dreigt de al moeilijke situatie van gezinnen die achterstaan met hun betalingen nog te verergeren.

Zijn deze ongerustheden terecht?

Ondanks de ingezette middelen vindt de ‘Linky’ meter maar moeilijk ingang in Frankrijk. De meest gehoorde reden is het gevaar dat de voortgebrachte golven kunnen meebrengen. Uit studies is echter gebleken dat die van ‘Linky’ onschadelijk zijn. Andere Franse consumenten klagen ook over hun facturen, want die zouden voor hetzelfde verbruik hoger zijn sinds ze een digitale meter hebben. Ze zijn er in Frankrijk dus nog lang niet over uitgepraat.

In België lijkt de weerstand minder groot. Maar toch blijft die beruchte slimme doos niet gespaard van kritiek. In ons vlakke land is het risico op elektrogevoeligheid niet het grootste discussiepunt, maar wel de situatie van de prosumenten. Een slimme teller volgt immers de logica van het ‘prosumententarief‘, dat bakken kritiek over zich heen krijgt van eigenaars van zonnepanelen. Het wordt sinds 2014 toegepast in Vlaanderen. De nieuwe Waalse regering stelde de invoering uit tot oktober 2020.

Om je geheugen op te frissen: het prosumententarief is een bijdrage die je betaalt voor het gebruik van het distributienet. Vóór de invoering konden prosumenten genieten van het systeem van de terugdraaiende teller. Met andere woorden: ze konden de energie die ze van het elektriciteitsnet afnamen compenseren met de elektriciteit die ze met hun zonnepanelen opwekten en in datzelfde net injecteerden. Zo konden ze hun jaarlijkse elektriciteitsfactuur verlagen. Een slimme teller (in dit specifieke geval vaak een dubbelvoudige meter genoemd) meet de energie die daadwerkelijk van het net wordt afgenomen en erin wordt geïnjecteerd, waardoor een precieze bijdrage kan worden gefactureerd. Je begrijpt dus wel waarom deze nieuwe tellers niet met open armen worden verwelkomd.

>> Lees ook: Zonnepanelen: is het einde van het compensatiesysteem nabij?

Een onmisbaar hulpmiddel in de energietransitie dat nochtans veel stof doet opwaaien

De Europese Commissie dringt er bij de lidstaten nu al 10 jaar op aan de slimme meters op hun grondgebied in te voeren.

Hoewel de kosten-batenanalyse in 2012 negatief was, maakte een update van de studie (uitgevoerd door CWaPE) de uitrol ervan essentieel. Een reden was de stopzetting van de productie van traditionele tellers, maar ook de noodzaak om de volgende uitdagingen van de energietransitie het hoofd te bieden.

“In 2012 kwamen de netbeheerders tot het besluit dat de massale invoering van slimme meters niet kon worden gerechtvaardigd. Economisch gezien leek dit niet rendabel, met heel weinig energiebesparingen. Maar nu vinden we dat ze wel geïnstalleerd moeten worden, al dan niet geleidelijk, naargelang het geval”, legde Pascal Misselyn, coördinator van Brugel, uit toen de invoering van de slimme meters werd goedgekeurd

Lalibre.be

De studie van CWaPE waarop de minister zich beroept, voorziet een behoud van de budgetmeters en een uitrol over 30 jaar, omdat die twee factoren een voorwaarde zijn om tot nul kosten te komen … Maar de productie van de budgetmeters werd in Wallonië al stopgezet en het scenario van de regering voorziet een uitrol over 15 jaar.

Hoewel de sectorale lobby’s veel voordelen uit deze massale invoering van de digitale meters zullen halen, zullen het uiteindelijk de Waalse belastingbetalers en consumenten zijn die de factuur betalen.

Het is dus aan de consument om zich proactief op te stellen en te profiteren van een verandering die nu onafwendbaar is. Want hoewel de slimmer meters misschien heel wat nadelen meebrengen, zouden ze ons ook wel concreet kunnen helpen energie te besparen.


Bronnen:Enedis

SibelgaWaalse RegeringWaals ParlementEuropese CommissieCWaPE

Reageren!