De slimme (of digitale) meter is een heet hangijzer. Sommigen loven hem voor zijn precisie en automatische functies (zoals de opname van de meterstanden), terwijl anderen zich net zorgen maken over de nadelen van de slimme teller (elektrogevoeligheid, inbreuk op onze privacy enz.). Is de slimme teller eigenlijk wel een goed idee?

In de zomer van 2019 schakelden we in Vlaanderen definitief over op de digitale meter of ‘slimme teller’ . We waren daarmee relatief laat in vergelijking met andere Europese landen. Italië, pionier in dit domein, installeerde zijn eerste ‘smart meters‘ al in 2001. Hoog tijd dus dat België die achterstand inhaalde!

Er kwam ook protest tegen de slimme meters, maar consumenten hebben niets in deze pap te brokken. De digitale meters zijn verplicht en zullen dus geleidelijk onze kelders veroveren. Bij iedere vervanging van een teller of een nieuwe aansluiting zullen de distributienetbeheerders systematisch een nieuwe, slimme teller plaatsen.

Maar … wat is een slimme teller eigenlijk? Hoe werken die apparaten? Bij wie worden ze geïnstalleerd? Wat zijn hun voor- en nadelen? En tot slot: wat is de stand van zaken nu, bijna twee jaar na de definitieve invoering ervan?

De analoge meter wordt binnenkort een relict uit het verleden

Wat is een digitale meter?

De digitale meter of slimme teller is een elektrische meter die regelmatig en vanop afstand gegevens ontvangt en doorstuurt. Concreet zal hij vooral je cijfers bij je energieverbruik doorsturen. Met behulp van ‘smart’ technologie moet dit type van teller de consumptiestromen van elektriciteit en gas op het net beter beheren.

De digitale meters zijn dus nieuw en vervangen de analoge meters. Je kent ze wellicht wel, ze werken analoog met een ouderwets draaisysteem.

Terwijl bepaalde digitale tellers (zoals ‘Linky‘, die in Frankrijk werd ontwikkeld door Enedis) golven verspreiden via het elektriciteitsnet (CPL), communiceren andere apparaten via het gsm-net (GPRS-technologie).

In België lieten duizenden professionals al een slimme meter plaatsen. En werden ook al honderden slimme toestellen geplaatst bij particulieren.

Een grootschalige, nationale uitrol voor alle klanten van het elektriciteitsnet is dus een kwestie van tijd. Als streefjaar werd gekozen voor 2024 , zodat Atrias (overlegplatform dat de uitwisseling van gegevens over de Belgische energiemarkt moet verbeteren) tegen dan volledig operationeel kan zijn.

Nu moeten de distributienetbeheerders (DNB’s) nog beslissen welke technologie ze gaan gebruiken. Fluvius koos voor de stroommeter Sagemcom en de aardgasmeter Flonidan.

Sibelga, de DNB in Brussel, besloot de meter ‘Smart Ready‘ te testen voor nieuwbouwwoningen. Maar een massale invoer is nog niet aan de orde. RESA en ORES, de grootste DNB’s in Wallonië, zouden in eerste instantie voor ‘Linky’ kiezen (en dus via het elektriciteitsnet gaan). Die beslissing staat nu echter op de helling en de voordelen van het gebruik van het telefoonnet worden nu opnieuw bekeken.

Bij wie worden de slimme meters geïnstalleerd?

Tegen 2024 moet 80% van de Vlaamse huishoudens een digitale meter hebben, ten laatste in 2029 zou elk Vlaams huishouden er één moeten hebben.

Voor residentiële klanten die achterstaan met hun betalingen vervangt de slimme meter voortaan de budgetmeter. De VREG geeft aan dat de digitale meter de dure budgetmeters overbodig maakt en dat bij elke digitale meter vanop afstand de budgetfunctie geactiveerd of gedeactiveerd worden.

De consument kan de plaatsing door een erkend technicus in zijn woning niet weigeren. Maar wie dat wil, kan in Brussel wel de slimme functies van de teller laten deactiveren. Het is nog niet helemaal mogelijk of dit ook in andere gewesten mogelijk zal zijn.

Wat zijn de voor- en nadelen van de digitale meter?

Digitale meters hebben heel wat voordelen:

  • Een opname van de meterstanden vanop afstand;
  • Een facturering op basis van de werkelijk verbruikte hoeveelheid energie;
  • Een voorafbetaling die gemakkelijker verloopt omdat de herlaadkaarten verdwijnen;
  • Een snellere en automatische opsporing van defecten;
  • De mogelijkheid om je verbruik te organiseren naargelang de marktprijzen (en eventueel van energieleverancier te veranderen);
  • Een duidelijk overzicht van je verbruiksgegevens, wat handig is als je verhuist.
Vergelijk nu de prijs van elektriciteit en aardgas en bespaar op uw globale energiefactuur ! Kies voor het beste stroom- en/of aardgasaanbod en bespaar tot 225 euro. Ontdek welk bedrag jij bespaart.
Ik vergelijk en bespaar Gratis vergelijking

… maar hebben ook hun nadelen:

  • De elektromagnetische golven die de tellers opwekken, zouden volgens sommige gebruikers lichamelijke klachten veroorzaken en schadelijk zijn voor de gezondheid. De Vlaamse regering geeft aan dat “Dit soort klachten moeten ernstig genomen worden omdat het wel gaat om reële klachten die de levenskwaliteit en het welzijn verlagen. (…) Het verminderen van de blootstelling aan straling kan de klachten niet verhelpen. (…) de Vlaamse norm niet overschreden wordt kort (sic) bij de digitale meter.” (bron & bron);
  • De verzameling en overdracht van gegevens (wie verbruikt wat op welk moment van de dag) en hun commercieel gebruik doen veel vragen over de privacy rijzen;
  • De mogelijkheid die deze slimme meters bieden om de stroom vanop afstand af te sluiten, dreigt de al moeilijke situatie van gezinnen die achterstaan met hun betalingen nog te verergeren.

Zijn die twijfels terecht?

Ondanks de ingezette middelen vindt de ‘Linky’ meter maar moeilijk ingang in Frankrijk. De meest gehoorde reden is het gevaar dat de voortgebrachte golven kunnen meebrengen. Uit studies is echter gebleken dat die van ‘Linky’ onschadelijk zijn. Andere Franse consumenten klagen ook over hun facturen, want die zouden voor hetzelfde verbruik hoger zijn sinds ze een digitale meter hebben. Ze zijn er in Frankrijk dus nog lang niet over uitgepraat.

In België lijkt de weerstand minder groot. Maar toch blijft die beruchte slimme doos niet gespaard van kritiek. In ons vlakke land is het risico op elektrogevoeligheid niet het grootste discussiepunt, maar er steken wel andere vragen de kop op. Zo maken veel mensen zich over privacy. Wat gebeurt er straks met mijn gegevens en hoe weet ik zeker dat die niet in de foute handen terecht komen? Zo toonde o.a. een bank al interesse in de gegevens van de elektriciteitsmeter, met welke doeleinden eigenlijk? Momenteel weigert een op drie Vlamingen de plaatsing van de slimme meter.

Niet alleen privacy, ook andere aspecten baren de Vlaming zorgen. Zo werd het systeem van de terugdraaiende teller afgeschaft, en kunnen zonnepaneeleigenaars met een slimme meter voortaan niet meer van dit systeem genieten.

Even ter herinnering: vroeger konden zonnepaneeleigenaars genieten van het systeem van de terugdraaiende teller. De energie die ze van het net afnamen konden ze compenseren met de elektriciteit die ze met hun zonnepanelen opwekten en in datzelfde net injecteerden. Zo konden ze hun jaarlijkse elektriciteitsfactuur verlagen. Een slimme teller (in dit specifieke geval vaak een dubbelvoudige meter genoemd) meet de energie die daadwerkelijk van het net wordt afgenomen en erin wordt geïnjecteerd, waardoor een precieze bijdrage kan worden gefactureerd. Het Grondwettelijk Hof oordeelde in januari 2021 namelijk dat de terugdraaiende teller ongrondwettelijk was. Overtollige energie die eigenaars van zonnepanelen afgeven aan het, zullen ze nu (goedkoop) kunnen verkopen via een terugleveringscontract. Mensen met een analoge teller kunnen nog een tijdje genieten van het terugdraaiend systeem, mensen met een digitale meter zullen automatisch overgeschakeld worden op het nieuw systeem.

Je begrijpt dus wel waarom niet iedereen de digitale meters met open armen ontvangt.

>> Lees ook: Zonnepanelen: is het einde van het compensatiesysteem nabij?

Een onmisbaar hulpmiddel in de energietransitie dat nochtans veel stof doet opwaaien

De Europese Commissie dringt er bij de lidstaten nu al 10 jaar op aan de slimme meters op hun grondgebied in te voeren.

Hoewel de kosten-batenanalyse in 2012 negatief was, maakte een update van de studie (uitgevoerd door CWaPE) de uitrol ervan essentieel. Een reden was de stopzetting van de productie van traditionele tellers, maar ook de noodzaak om de volgende uitdagingen van de energietransitie het hoofd te bieden.

“In 2012 kwamen de netbeheerders tot het besluit dat de massale invoering van slimme meters niet kon worden gerechtvaardigd. Economisch gezien leek dit niet rendabel, met heel weinig energiebesparingen. Maar nu vinden we dat ze wel geïnstalleerd moeten worden, al dan niet geleidelijk, naargelang het geval”, legde Pascal Misselyn, coördinator van Brugel, uit toen de invoering van de slimme meters werd goedgekeurd

Lalibre.be

De studie van CWaPE waarop de minister zich beroept, voorziet een behoud van de budgetmeters en een uitrol over 30 jaar, omdat die twee factoren een voorwaarde zijn om tot nul kosten te komen… Maar de productie van de budgetmeters werd in Wallonië al stopgezet en het scenario van de regering voorziet een uitrol over 15 jaar.

Hoewel de sectorale lobby’s veel voordelen uit deze massale invoering van de digitale meters zullen halen, zullen het uiteindelijk de belastingbetalers en consumenten zijn die de factuur betalen.

Het is dus aan de consument om zich proactief op te stellen en te profiteren van een verandering die nu onafwendbaar is. Want hoewel de slimmer meters misschien heel wat nadelen meebrengen, zouden ze ons ook wel concreet kunnen helpen energie te besparen.


Bronnen:

EnedisSibelgaWaalse RegeringWaals ParlementEuropese CommissieCWaPEFluviusVlaamse overheid

Reageren!