We gebruiken allemaal elektriciteit. Maar weten we ook altijd hoe ze wordt opgewekt? Waaruit bestaat de energiemix in België? En wat is dat precies? Kan een verandering in de energiemix een invloed hebben op je elektriciteitsverbruik? Wij zochten het voor je uit!

De energiemix in België in 2019

Eerst en vooral: wat is de energiemix? De energiemix is de verdeling van de verschillende energiebronnen die worden gebruikt in de productie van elektriciteit. Daarom hebben we het soms ook over de elektrische mix.

Die energiebronnen zijn talrijk. Toch kunnen we ze gemakkelijk onderbrengen in drie grote groepen: fossiele energie (gas), hernieuwbare energie (zonne-energie, windenergie, biomassa, waterkrachtenergie enz.) en kernenergie (uranium en plutonium).

In België overheerst kernenergie, gevolgd door gas, dan windenergie (op land en op zee) en tot slot zonne-energie. De andere energiebronnen worden in veel mindere mate gebruikt.

de Belgische energiemix in 2018
Bron: Elia
de Belgische energiemix in 2019
Bron: Elia

Kernenergie, gas en windmolens op zee gaan erop vooruit

Volgens de statistieken van Elia, de transmissienetbeheerder voor elektriciteit, was kernenergie in 2019 goed voor bijna 50% van de energiemix (48,8% om precies te zijn), tegenover 27,3% in 2018. Vergeet niet dat talloze kernreactoren dat jaar moesten worden stilgelegd. Dat leidde tot een sterke stijging van de invoer van elektriciteit om het land van genoeg stroom te voorzien. De centrales konden hun activiteiten hervatten in 2019, wat meteen deze stijging verklaart.

Ook het aandeel gas ging er wat op vooruit. Het steeg van 24,4% van de mix in 2018 naar 27,2% in 2019. Volgens Elia is een van de redenen van die productieverhoging de terugkeer op de markt van de centrales van Seraing en Vilvoorde. En dat is niet uit de lucht gegrepen, want in 2019 produceerden ze samen 2,58 Twh.

Dan zien we ook nog een beperkte maar toch bemoedigende groei van het aandeel van de hernieuwbare energie (+17% in absolute waarde). Vooral windenergie, en meer bepaald die van offshore windmolens (dus die op zee), valt hier op. Dit kan worden verklaard door een groeiende investering in deze energiebron door verschillende Belgische actoren. Ook valt te verwachten dat het windmolenpark langs de Belgische kust sterk zal blijven groeien.

België, uitvoerder van elektriciteit

Het is tot slot interessant om op te merken dat dankzij deze uitstekende productiviteit ons land in 2019 meer energie uitvoerde dan invoerde, en dan vooral in de tweede helft van het jaar. Dit was al bijna 10 jaar niet meer gebeurd. De netto-uitvoer bedraagt daarmee 2,1% van de mix, terwijl de invoer in 2018 een vijfde van de mix bedroeg.

de Belgische energiemix per maand in 2019
Bron: Elia

Hoe zal de energiemix evolueren?

Het borrelt in de energiewereld. De kans is heel groot dat de huidige energiemix van België de komende jaren op zijn kop zal worden gezet. Ja, maar hoe? Dat is nog een groot vraagteken. Met de geplande kernuitstap in 2025, Europa’s verbintenis om tegen 2050 koolstofneutraal te worden en de verplichtingen van ieder Gewest lijkt er zich nog geen duidelijke trend af te tekenen. In ieder geval zouden de klimaatregels logischerwijs tot een verhoging van het hernieuwbare aandeel moeten leiden. Maar beschikt het land wel over de middelen?

Kernenergie: een debat zonder eind?

Kernenergie brengt risico’s mee die we al niet meer moeten uitleggen. Er is het probleem van het kernafval, het risico op een ongeval met catastrofale gevolgen (zoals de geschiedenis ons heeft geleerd), de behandeling van het afvalwater van de centrale enz. Je zou dus denken dat België al lang een beslissing heeft genomen, aangezien de Belgische wetgeving een kernuitstap voorziet voor 2025. Maar het ligt allemaal iets ingewikkelder.

Zoals de energiemix aangeeft, is het land extreem afhankelijk van deze bron voor de productie van elektriciteit. Als we het zonder kernenergie moeten stellen, dan zullen we een andere bron voor de productie van elektriciteit moeten vinden om te voorzien in de elektriciteitsbehoefte van het land. Een van de oplossingen die momenteel op tafel liggen, is de bouw van extra gascentrales. Het probleem is dat die gascentrales enorm veel CO2 uitstoten, terwijl kerncentrales dat niet doen. Als België zijn milieudoelstellingen wil inlossen, is dat dus niet de beste keuze. Rest ons nog de mogelijkheid om elektriciteit in te voeren uit de buurlanden. Maar ook daar hangt een nadeel van formaat aan, namelijk een sterk stijgende kost voor het transport van die elektriciteit.

De ideale oplossing lijkt dus niet te bestaan. Het zal er dus op aankomen de ‘minst erge’ te kiezen. Valt enkel nog te bepalen welke oplossing dat dan wel mag zijn … Tenzij de hernieuwbare technologieën ons redden?

De opkomst van windmolens op zee

Komt er hoop aanwaaien vanuit de Noordzee? We zien in ieder geval dat België steeds meer interesse toont voor offshore windmolens. Er duiken overal projecten op, geleid door coöperaties van burgers of gevestigde instellingen. Het lijkt er dus op dat voor deze reusachtige propellers voor de Belgische kust een mooie toekomst is weggelegd en dat ze de energietransitie zullen versterken.

Nu moeten we enkel nog weten hoe we de productie optimaliseren. Want de windmolens, zij het aan land of op zee, hangen af van een willekeurige weersfactor. Als er weinig wind is, produceren ze te weinig. En als er een sterke wind staat, produceren ze te veel! Dat fenomeen is niet noodzakelijk een voordeel, want de elektriciteit blijft nog steeds moeilijk op te slaan. Maar er verschijnen oplossingen aan de horizon, zoals de plannen voor de bouw van een groene waterstoffabriek van Colruyt. Als die plannen ten uitvoer worden gebracht, zou een deel van de elektriciteitsoverschot kunnen worden omgezet in gas, dat veel gemakkelijker is op te slaan.

Maar kan België zich op termijn wel voorzien in een 100% groene energiemix? Dat zou wel het beste zijn. Helaas lijken de middelen nog te beperkt. Er zijn er die beweren dat België niet over de middelen beschikt om enkel te functioneren met hernieuwbare energie (niet genoeg zon voor zonne-energie, te wisselvallige windkracht voor windmolens, geen geschikte geografie voor waterkracht enz.). Toch lijkt het onvermijdelijk dat het hernieuwbare deel de komende jaren steeds groter wordt en zelfs het leeuwendeel zal vormen in de Belgische energiemix.

En wat met de consument?

De samenstelling van de energiemix heeft rechtstreeks maar weinig invloed op de consumenten. Vermits alle productiebronnen hun elektriciteit op hetzelfde transmissie- en distributienet zetten, verbruik jij thuis om het even welke elektriciteit, ongeacht het aandeel kernenergie of hernieuwbare energie waaruit ze bestaat.

Een invloed op de factuur dan?

Hoewel de elektriciteitsproductie van het land globaal genomen laag is ten aanzien van de vraag zou dit je eindfactuur wel kunnen doen stijgen. De impact zal doorgaans miniem zijn, aangezien de energiekost op zich slechts een deel is van de prijs die je daadwerkelijk betaalt. Let wel op met extreme gevallen waarin sommige centrales worden gedwongen enkele maanden stil te liggen en waarin een elektriciteitstekort dreigt voor het land. Als dat zou gebeuren, zou de eindfactuur wel eens sterke prijsstijgingen kunnen laten zien.

Vergelijk nu de prijs van elektriciteit en aardgas en bespaar op uw globale energiefactuur ! Kies voor het beste stroom- en/of aardgasaanbod en bespaar tot 225 euro. Ontdek welk bedrag jij bespaart.
Ik vergelijk en bespaar Gratis vergelijking

Jij kunt het verschil maken

Hoewel de energiemix tot slot weinig impact heeft op de burgers kunnen die burgers daarentegen eventueel wel een invloed uitoefenen op de energiemix. Mogelijke manieren: meer zonnepanelen gebruiken of kiezen voor een groene leverancier. Als ze duidelijk aangeven elektriciteit uit hernieuwbare bronnen te willen, zullen energieproducenten een manier moeten vinden om aan die vraag te voldoen en dus meer initiatieven op poten moeten zetten. Dat zou bepaalde barrières of terughoudendheid in een investering in de productie van groene stroom kunnen wegwerken.

De keuze voor een groene leverancier: niet altijd vanzelfsprekend

Elektriciteitsleveranciers hebben niet altijd het heerschappij over het productiegedeelte, behalve dan zij die zowel producent als leverancier zijn, zoals ENGIE of Luminus. Veel leveranciers stellen dan ook hun eigen energiemix samen door hun bruto-elektriciteit te halen bij verschillende producenten, al naargelang hun noden en strategie. Die mix kan dus sterk verschillen van leverancier tot leverancier. Ze gaan die vervolgens aan hun klanten aanbieden via afzonderlijke aanbiedingen.

Hier zul je op moeten letten als je volledig hernieuwbare energie wilt verbruiken. Sommige leveranciers kunnen je immers 100% groene aanbiedingen doen dankzij de verwerving van ‘labels van garantie van oorsprong‘. Maar eigenlijk betekenen die labels eenvoudigweg dat een deel van de elektriciteit die de leverancier kocht uit een hernieuwbare bron komt. Ze garanderen niet dat al je elektriciteit groen is. Dat kan trouwens maar moeilijk het geval zijn als de leverancier in kwestie een energiemix heeft die hoofdzakelijk bestaat uit fossiele energie of kernenergie. Je kunt de energiemix van je leverancier altijd raadplegen op je factuur.

Toch zijn niet alle leveranciers ‘grijs’. Er zijn er zelfs veel die hoofdzakelijk of zelfs uitsluitend groene stroom aanbieden. Dat is bijvoorbeeld het geval met groene coöperaties (CociterEnergie 2030 enz.) of Eneco, die enorm investeert in windmolens.

Besluit: aan jou om te onderhandelen over de wending die de energietransitie neemt

De toekomstige energiemix in België moet er wel anders uitzien dan die van nu, en we staan duidelijk op een kantelpunt van de energiesector zoals we die kennen. Kernenergie brengt, ondanks haar voordelen, te veel gevaren mee. Voor fossiele brandstof is geen plaats meer in de huidige klimaatcontext. En hernieuwbare energie staat nog te veel in de kinderschoenen.

Maar toch verandert er van alles. Langzaam maar zeker. Misschien is dit wel het moment om zelf ook een nieuwe keuze te maken? Je kunt bijvoorbeeld beginnen door een deel van je elektriciteit zelf op te wekken met zonnepanelen of door gewoon een groenere leverancier te kiezen.

Om te voorkomen dat je hier financieel je broek aan scheurt, kun je gebruikmaken van onze prijzenvergelijker, die het aandeel hernieuwbare energie opneemt in je zoekcriteria. Heb je hier liever persoonlijke hulp bij? Aarzel dan niet om contact op te nemen met een van onze energieadviseurs om jouw specifieke situatie te bespreken. Dat kan op 0800 37 447.

Découvrez vite les promotions exclusives des fournisseurs sur Comparateur-Énergie.be !
Je compare gratuitement Je réalise jusqu'à 225€ d'économies

Reageren!