Nu de temperaturen stilaan dalen, stijgt de ongerustheid. Waarover? De energiefactuur van dit seizoen. Elke winter dreigen immers meer dan één op de vijf gezinnen in energiearmoede te vallen. Over welke gezinnen gaat het? Wat zijn de risico’s? Welke oplossingen bestaan er? En wat met de winterstop? Een overzicht van de situatie in België.


Inhoud:


De onmogelijkheid voor een gezin om – in zijn woning – toegang te krijgen tot de energie die het nodig heeft, tegen een betaalbare prijs ten opzichte van zijn inkomen.

Die definitie geeft het Forum Bruxellois de Lutte Contre la Pauvreté (Brussels Forum voor de Strijd tegen Armoede) aan energiearmoede. Met andere woorden: een gezin wordt getroffen door energiearmoede wanneer het door de betaling van zijn verwarmings- of elektriciteitsfactuur in financiële moeilijkheden komt.

Hoewel de winters de laatste jaren zachter zijn, brengt deze problematiek nog heel wat Belgische gezinnen in een lastige situatie. Volgens de laatste cijfers die werden gepubliceerd door de Koning Boudewijnstichting zou het in 2017 om 21,7% van de gezinnen gaan. Dat cijfer ligt bovendien nog een stuk hoger als we afzonderlijk naar Wallonië en het Brussels Gewest kijken (respectievelijk 27,8 en 28,3%). Vlaamse gezinnen hebben het dan weer wat beter (15,9%). Er bestaan verschillende initiatieven met als doel deze cijfers onder controle te krijgen, maar het lijkt erop dat die lang niet volstaan. Om de mogelijke oplossingen beter af te bakenen, trachten we daarom eerst tot de kern van het probleem te komen.

Wie wordt getroffen door energiearmoede?

De Koning Boudewijnstichting publiceert in ons land elk jaar een Barometer van de Energiearmoede. Die Barometer laat ons heel nauwkeurig zien hoe de situatie in België evolueert. De methodologie van de Stichting is gebaseerd op drie vormen van energiearmoede:

  • De gemeten energiearmoede treft de gezinnen bij wie de energiefactuur meer dan 11,8% van hun beschikbare inkomen opslokt, dat is dubbel zo veel als bij een doorsnee gezin (5,9%).
  • Daarnaast is er de verborgen energiearmoede bij gezinnen die zodanig op hun verbruik beknibbelen dat hun verbruik abnormaal laag wordt. Deze vorm van energiearmoede kan ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid van de gezinsleden.
  • Tot slot is er nog de subjectieve energiearmoede: deze vorm van armoede treft de personen die zelf van mening zijn dat ze over onvoldoende financiële middelen beschikken om hun woning te verwarmen.

Dit onderscheid geeft ons een beter inzicht in de verschillende gevallen waarin een persoon in moeilijkheden zich kan bevinden ten opzichte van zijn energieverbruik. Bovendien toont de laatste Barometer (die werd gepubliceerd in maart 2019) aan dat de volgende bevolkingsgroepen vaker getroffen worden door energiearmoede:

  • Mensen met een armoederisico;
  • Alleenstaanden (voornamelijk vrouwen en/of ouderen);
  • Eenoudergezinnen (voornamelijk moeders met kind(eren)).

Een trieste vaststelling is dat het probleem voornamelijk voorkomt bij mensen die zich al in een moeilijke sociale situatie bevinden.

Een steeds krapper budget

Een steeds krapper budgetLaten we nu even bekijken welke oorzaken kunnen leiden tot energiearmoede. Die oorzaken zijn in werkelijkheid erg complex en gevarieerd, maar hangen vooral nauw samen met de persoonlijke situatie van ieder betrokken gezin. De volgende factoren komen echter regelmatig opnieuw naar boven:

  • Onvoldoende inkomen

Het is geen toeval dat mensen met een armoederisico in het bijzonder worden getroffen door dit fenomeen. Een laag beschikbaar inkomen veroorzaakt noodgedwongen betaalmoeilijkheden, niet alleen voor de energiefactuur maar ook voor alle andere dagelijkse uitgaven.

  • Voortdurend stijgende huisvestingskosten

In alle klassen van onze samenleving nemen de kosten voor huisvesting een steeds grotere hap uit het gezinsbudget. Op die manier komen gezinnen vaak in een oncomfortabele financiële situatie terecht zodra ze hun huur hebben betaald. Gevolg: deze gezinnen hebben moeite om hun energiefactuur te betalen of gaan hun woning uit eigen beweging niet meer verwarmen.

  • Slechte isolatie

Een hoge verwarmingsfactuur komt in veel gevallen door een slecht geïsoleerde woning. Heel wat gezinnen zouden dan ook uit de energiearmoede kunnen geraken door de nodige isolatiewerken uit te voeren.

  • De energieprijs

Alle bovengenoemde oorzaken zijn afhankelijk van één basisprobleem: de energieprijs. In België kosten verwarming en verlichting een niet te verwaarlozen som geld. Hoewel consumenten soms kunnen profiteren van een prijsdaling op de energiemarkten, is dat niet altijd voldoende om hun verwarmings- en elektriciteitsfactuur significant te doen dalen.

Vergelijk nu de prijs van elektriciteit en aardgas en bespaar op uw globale energiefactuur ! Kies voor het beste stroom- en/of aardgasaanbod en bespaar tot 225 euro. Ontdek welk bedrag jij bespaart.
Ik vergelijk en bespaar Gratis vergelijking

Wat zijn de gevolgen voor wie niet betaalt?

energie afsluiten

In een aantal situaties mag je netbeheerder beslissen je stroom of aardgas af te sluiten.

In sommige gevallen kan de netbeheerder de levering van elektriciteit en gas afsluiten.

Energiearmoede kan betekenen dat je je energiefactuur gewoon niet meer kunt betalen. Maar wat gebeurt er als je in die situatie komt? Welke risico’s loop je? Tijdens de koudste maanden van het jaar beschermt de winterstop je in zekere mate tegen zo’n hachelijke situatie. In principe mag je huisbaas je tijdens de winterstop niet uit je woning zetten als je je huur niet betaalt of mogen je voorzieningen (elektriciteit, gas, water) niet worden afgesloten als je je facturen niet betaalt. In principe dus. In Frankrijk bijvoorbeeld zijn er immers weinig beperkingen op de winterstop. In België ligt dat anders. Enerzijds is het verbod op uitzetting alleen maar van toepassing als je in een sociale woning woont. Voor de energiecontracten gaat elk gewest dan weer op zijn eigen manier met de situatie om.

Hoe zit het met de winterstop voor de levering van energie in België?

In Wallonië loopt de winterstop van 1 november tot 15 maart. Betaal je je facturen niet tijdens die periode? Dan kan je DNB je een budgetmeter opleggen. Je bent niet verplicht om zo’n meter te installeren, maar die beslissing neem je op eigen risico. Je leverancier kan immers vragen om je gas- of elektriciteitstoevoer af te sluiten als je weigert. Er zijn uiteraard een reeks uitzonderingen als je beschermde klant bent. Dat statuut geeft je het recht om bij je OCMW na te vragen of je een ingebrekestelling kan ontvangen van je gas- of elektriciteitsleverancier.

In Brussel ben je beschermd van 1 oktober tot 31 maart. Wat er ook gebeurt, je woning mag niet zonder elektriciteit of gas worden gezet. Sibelga, de DNB van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, is verplicht om energie te leveren tijdens die periode. Die periode kan bovendien worden verlengd tot na 31 maart bij een strenge winter.

In Vlaanderen zijn er speciale voorwaarden van toepassing van 1 december tot 1 maart. Energie afsluiten mag alleen in bepaalde specifieke gevallen (meterfraude, gevaar enz.).

Mogelijke overheidssteun

energiefacturen Heb je moeite om je energiefacturen te betalen? Weet dan dat je je op verschillende manieren kunt laten begeleiden door het OCMW in jouw buurt. We hadden het al eerder over het statuut van beschermde klant. Naast dat statuut is er ook het Gas- en elektriciteitsfonds. Het gaat om materiële steun om je te helpen een beter inzicht te krijgen in je energiebehoeften. Zo word je bijvoorbeeld geholpen bij de aankoop van minder energieverslindende toestellen of bij de uitvoering van kleine renovatiewerken.

De OCMW’s en de Koning Boudewijnstichting trokken evenwel aan de alarmbel in oktober 2019. Beide instanties vonden immers dat een herfinanciering van het Fonds dringend nodig was om de acties zo efficiënt mogelijk te kunnen uitvoeren. Alexandre Viviers, manager bij een Brussels adviesbureau, verklaarde zelfs dat het Gas- en elektriciteitsfonds 30 miljoen euro per jaar te kort heeft om zijn opdrachten correct te kunnen vervullen.

Wanneer je met energiearmoede te maken krijgt, is elke hulp welkom, hoe klein ook. Denk je dat je je in die situatie bevindt? Neem dan zeker zo snel mogelijk contact op met je OCMW.

Welke oplossingen kun je zelf toepassen?

Weest gerust zelf proactief en neem initiatieven om je energie-uitgaven te beperken. Er bestaan ontelbare manieren om je verwarmings- en elektriciteitsfactuur te verlagen. Onthoud daarom vooral deze twee zaken: controleer of je woning goed geïsoleerd is en vergelijk regelmatig de energieprijzen. Met deze twee elementen in het achterhoofd, kun je al heel wat geld besparen op je energiefactuur.

Goed isoleren: een noodzakelijke basis

Heel wat gevallen van energiearmoede zijn te wijten aan een slechte isolatie. Het is dus absoluut essentieel dat je je woning hierop nakijkt. Heb je dubbel glas? Zijn je dak en je muren goed geïsoleerd? Is het antwoord neen? Dan raden we je aan om zo snel mogelijk de nodige renovatiewerken uit te voeren of je eigenaar op de hoogte te brengen. Dat kost inderdaad wat geld, maar de besparingen op de toekomstige facturen voor je verwarming zijn dan zeker de moeite waard. Vergeet bovendien niet dat je aanspraak kunt maken op premies voor je werkzaamheden. Volstaan die premies niet? Dan kun je een aanvraag indienen om hulp te krijgen van het Gas- en elektriciteitsfonds, zoals eerder al vermeld. Tot slot bestaan er ook systemen voor groepsaankopen waarmee je je isolatiewerken tegen een voordelige prijs kunt laten uitvoeren.

>> Filmpje: Wat is een groepsaankoop?

Vergelijk en blijf vergelijken

We kunnen het niet genoeg herhalen: het is cruciaal om je energiecontracten regelmatig te vergelijken. Zeker als je moeite hebt om je facturen te betalen. Misschien heb je een achterhaald en duur contract op dit moment? Kijk het zeker na. Door van leverancier te veranderen, kun je misschien honderden euro’s besparen op je jaarlijkse uitgaven voor gas en elektriciteit. Informeer ook naar de voordelen van een contract met een vast tarief en die van een contract met een variabel tarief. Welk tarief past het best bij jou?

Kortom, wij raden alle consumenten sterk aan om minstens eenmaal per jaar na te gaan of ze profiteren van de beste prijzen waar ze ook recht op hebben. Dat is alvast een eerst stap om te vermijden dat je in de energiearmoede belandt of om eruit te geraken.

Dankzij Energie-Vergelijker.be profiteer je van promoties, kortingen en exclusieve voordelen !
Nu gratis vergelijken Ik bespaar tot 275 euro

Nog vragen? Wij begeleiden je graag. Neem dus gerust contact op met onze adviseurs op het nummer 0800 37 369. Zij zoeken samen met jou naar het energiecontract dat het best bij je past.

Reageren!